Contact

  • Bel 0172 503 250
  • Routebeschrijving
Bezig met zoeken...
14 november 2019

Damn Pérignon: merkgebruik in kunstwerk is toegestaan

Het Benelux-Gerechtshof heeft op 14 oktober 2019 besloten dat de artistieke vrijheid een geldige reden vormt voor het gebruik van een merk van een ander. Kunstenaars mogen het merk van een ander in hun kunstwerken verwerken, indien “de kunstuiting het originele resultaat is van een creatief vormgevend proces dat niet erop is gericht het merk of de merkhouder schade toe te brengen”.


Dom Pérignon vs Damn Pérignon

Cedric Art is een kunstenaar die zogenaamde ‘popart’ maakt. Hij transformeert marketing in kunst, waarbij hij gebruikmaakt van bekende merken zoals Chanel en Louis Vuitton. In zijn ‘Damn Pérignon Collection’ zet hij het merk Dom Pérignon in de spotlights, vaak geplaatst in een suggestieve context, maar ook op zichzelf staand en doekvullend. Daarnaast brengt de kunstenaar verschillende kledingstukken op de markt, met daarop zijn kunstwerken van de Dom Pérignon flessen afgebeeld.

Moët Hennessey Champagne Services (MHCS), de eigenaar van Dom Pérignon, leek in beginsel geen problemen te hebben met de kunstwerken waarin haar merken werden verwerkt, omdat de merken als ondergeschikt bestanddeel werden gebruikt. Dit werd echter anders toen Cedric Art Damn Pérignon kleding en schilderijen op de markt bracht, waarop enkel een grote fles werd afgebeeld. Volgens MHCS werd er door dit gebruik inbreuk gemaakt op haar merkenrecht. Dit resulteerde in een juridisch conflict dat uiteindelijk bij het Benelux-Gerechtshof terecht is gekomen.

Eigendomsrecht en vrijheid van meningsuiting

In principe heeft de merkhouder het exclusieve gebruiksrecht van een merk. Als een derde het merk wil gebruiken, mag dit in beginsel alleen indien hiervoor toestemming is verkregen van de merkhouder. Het recht van de merkhouder is echter niet absoluut. Zo geldt dat indien een derde een geldige reden heeft voor het gebruik en er geen afbreuk wordt gedaan aan het merk, het merk ook zonder toestemming van de merkhouder mag worden gebruikt.

In deze zaak werd er een afweging gemaakt tussen de vrijheid van meningsuiting en het recht op eigendom om te bepalen of Cedric Art een geldige reden had voor het gebruik van het merk. Het Benelux-Gerechtshof heeft besloten dat ‘de artistieke vrijheid, als aspect van het recht op vrije meningsuiting van de kunstenaar’ een geldige reden oplevert voor het gebruik van het merk, in de zin van de relevante wetsbepaling (art. 2.20 lid 2 sub d BVIE). Dit betekent dat indien er geen afbreuk wordt gedaan aan het merk, merken door de kunstenaars gebruikt mogen worden.

Het is niet de eerste keer dat het intellectuele eigendomsrecht wordt beperkt door de vrijheid van meningsuiting. Zo was Louis Vuitton het eerder al niet eens met het gebruik van een Louis Vuitton-tas in een kunstwerk van Plesner, waarin zij een Louis Vuitton-tasje gebruikte om het contrast te benadrukken tussen de aandacht voor celebrities en designerproducten en de weinige betrokkenheid bij de problemen in Dafur. De rechter besloot dat het vrij uiten van haar mening zwaarder dient te wegen dan het belang van Louis Vuitton bij het ongestoord genot van haar eigendom.

Conclusie

Het intellectueel eigendomsrecht is niet absoluut, zo blijkt ook maar weer uit deze zaak. Het afgelopen decennium wordt er door het Hof van Justitie van de Europese Unie steeds vaker getracht een juist evenwicht te vinden tussen exclusieve rechten en de Europese grondrechten. Doordat aan artistieke uitingen veel gewicht toe komt, is besloten dat de artistieke vrijheid in beginsel prevaleert boven het merkrecht. Gelukkig mogen dergelijke uitingen geen afbreuk doen aan het merk, waardoor er een juiste balans wordt gevonden tussen de vrijheid van meningsuiting en het intellectuele eigendomsrecht.

Meer informatie?

Heeft u vragen over het merkenrecht? Neem dan contact op met mr. Nathalie van der Zande (n.vanderzande@lgga.nl) of mr. Moo Miero (m.miero@lgga.nl), telefoonnummer 0172-503250.

Wilt u in de toekomst op de hoogte worden gesteld van onze artikelen en gratis kennissessies? Schrijf u dan hier in voor onze driemaandelijkse nieuwsbrief.