16 april 2019

Opgesoupeerde schenking en scheiding

Als een echtgenoot tijdens huwelijk geld geschonken krijgt en het geld wordt besteed, geldt dan de regel ‘op is op’, of heeft de echtgenoot bij scheiding recht op het bedrag? De Hoge Raad heeft eindelijk duidelijkheid gebracht over dit vraagstuk. Hieronder het antwoord en onze ‘Denk Vooruit’ tips.

Feiten

De feiten waren als volgt. Man en vrouw zijn in algehele gemeenschap van goederen (voor 2018) getrouwd. Tijdens het huwelijk krijgt de vrouw geld geschonken onder uitsluitingsclausule. Dat betekent dat de schenker heeft bepaald dat de schenkingen niet in de gemeenschap van goederen vallen. Het geld wordt echter overgemaakt op de gezamenlijke(en/of) rekening van de man en de vrouw en tijdens het huwelijk besteed. In het kader van de echtscheiding vordert de vrouw dat het geld dat alleen aan haar is geschonken, uit de gemeenschappelijke pot helemaal aan haar wordt terugbetaald. De rechtbank gaf de vrouw gelijk, het hof in Den Bosch niet.

Verschillen in het land

Tot deze uitspraak van de Hoge Raad, die u hier kunt nalezen, was de plaats waar de vrouw zou procederen relevant voor de vraag of zij gelijk zou krijgen of niet. Het hof in Den Bosch zat op de lijn ‘op is op’: als het geschonken geld niet meer te traceren is, niet duidelijk is waar het aan is besteed en partijen ook geen afspraak hebben gemaakt, dan was het geld op en kon de vrouw het bij scheiding niet alsnog opeisen. Het hof Den Haag en het Hof Arnhem-Leeuwarden zaten op een andere lijn: het geschonken geld moest wel aan de vrouw terugbetaald worden, waar het aan besteed was, is niet relevant. De Hoge Raad heeft de hoven in Den Haag en Arnhem-Leeuwarden nu gelijk gegeven.

Uitspraak Hoge Raad

De Hoge Raad geeft de volgende hoofdregel: de schenking is op de gemeenschappelijke bankrekening overgemaakt en is daarmee tot het gemeenschapsvermogen gaan horen. Omdat het privégeld was dat gemixt is met gemeenschappelijk geld, is er sprake van een vermogensverschuiving en heeft de vrouw als hoofdregel recht op vergoeding van haar privégeld.

Volgens de Hoge Raad is van belang of het geschonken geld is besteed aan gemeenschapsschulden of aan privéschulden van de vrouw.(Over privéschulden van de man heeft de Hoge Raad niets gezegd.) Als het geschonken geld op de gezamenlijke bankrekening is gebruikt voor gemeenschapsschulden, dan heeft de vrouw nog steeds recht op volledige terugbetaling van het geschonken geld. Als met het geschonken geld privéschulden van de vrouw zijn betaald, dan moet de vrouw dat bedrag wel aan de gemeenschap vergoeden en dat mag dan verrekend worden met het geschonken geld dat de gemeenschap aan haar moet terugbetalen.

De Hoge Raad gaat uit van het vermoeden in de wet dat als tijdens het huwelijk schulden uit de gemeenschap zijn betaald, dat gemeenschapsschulden zijn. Ook consumptieve uitgaven (een vakantie of boodschappen) zijn gemeenschapsschulden. Dus heeft de vrouw recht op terugbetaling. Het is dan aan de man om te stellen en te bewijzen dat er een uitzondering op de regel gemaakt moet worden. Bijvoorbeeld omdat er een privéschuld van de vrouw is betaald of omdat partijen hebben afgesproken (uitdrukkelijk of stilzwijgend) dat een betaling met het geschonken bedrag geen recht geeft op geld terug. Een andere mogelijkheid volgens de Hoge Raad is als de vrouw minder heeft bijgedragen aan de kosten van de huishouding dan zij had moeten bijdragen gezien de omvang van haar privévermogen. In dat geval kan de man van de vrouw verlangen dat zij het te weinig betaalde aan de gemeenschap vergoedt.

Denk vooruit

Bent u na 1 januari 2018 getrouwd of heeft u uw huwelijkse voorwaarden na die datum omgezet in gemeenschap van goederen? Dan bent u getrouwd in beperkte gemeenschap van goederen. Daarvoor geldt de hoofdregel dat schenkingen niet in de gemeenschap van goederen vallen.

1. Krijgt u een schenking? Vraag de schenker dan om schriftelijk te verklaren voor wie de schenking is. Alleen voor u of ook voor uw echtgenoot?

2. Laat het geschonken bedrag overmaken op een aparte bankrekening, alleen op uw naam;

3. Als u het geschonken geld gaat gebruiken voor consumptieve uitgaven voor het gezin, bijvoorbeeld voor een vakantie, spreek dan af of het geld terugbetaald moet worden bij scheiding.

Vragen?

Heeft u vragen over scheidingen of erfrecht, neemt u dan contact op met Maya Perfors, Kim Diepstraten, Thomas Timmers of Sylvia Raphael. Dat kan telefonisch, per e-mail of op een van onze kantoren in Leiden, Den Haag of Alphen aan de Rijn. Zij staan u graag te woord.