Interessant voor u

Top 3 gezochte pagina's

Contact

  • Bel 0172 503 250
  • Routebeschrijving
Bezig met zoeken...

Aanwijzingsbevoegdheid en noodverordeningen

Sinds 12 maart 2020 heeft het kabinet verschillende maatregelen aangekondigd om de (verdere) verspreiding van het coronavirus zoveel mogelijk te beperken. Zo werden op 15, 23 en 31 maart 2020 de maatregelen steeds verder aangevuld en aangescherpt. Op 21 april 2020 werd voor het eerst een versoepeling van de maatregelen aangekondigd.

Op 6 mei 2020 heeft het kabinet verdere versoepelingen van de coronamaatregelen afgekondigd om zo meer ruimte te bieden aan de anderhalvemetersamenleving. Daarbij is ook een zogenoemde routekaart geïntroduceerd waarin de geleidelijke afbouw van de coronamaatregelen is opgenomen.

In dit blog worden de wijzigingen die hebben geleid tot de 5e noodverordening behandeld. Er is inmiddels veel geschreven over de inhoud van de noodverordeningen waardoor wij eventuele wijzigingen na 6 mei 2020 niet meer in dit blog zullen verwerken. Zoals bekend is er ook de nodige kritiek ontstaan op de noodverordeningen onder andere vanwege de lange periode waarin de noodverordeningen van kracht zijn en onduidelijkheid over de inhoud. Het kabinet is daarom bezig met een spoedwet waarin de coronamaatregelen worden vastgelegd. Binnen enkele weken wordt de spoedwet verwacht. Een spoedwet biedt kansen om de onduidelijkheid in de noodverordeningen weg te nemen en de maatregelen tegen verspreiding van het coronavirus een stevigere juridische basis te geven. Dat is zeker relevant gelet op de gevolgen van het overtreden van de maatregelen. Een overtreding kan namelijk een aantekening op het strafblad tot gevolg hebben. Over de gevolgen en handhaving van de noodverordening lees je meer in dit blog.

GRIP

De voorzitter van de veiligheidsregio Hollands-Midden[1] heeft op dezelfde dag dat de minister de aanvankelijke noodmaatregelen aankondigde (12 maart 2020) opgeschaald naar GRIP4. GRIP is de afkorting van gecoördineerde regionale incidentbestrijdingsprocedure en is de aanduiding voor een veiligheidsregeling die ingaat bij een (grote) ramp of crisis. Deze regeling kent verschillende stadia (GRIP1 t/m GRIP5). Bij GRIP4 is sprake van een crisis die de gemeentegrenzen overschrijdt en kan de voorzitter van de veiligheidsregio bevoegdheden van burgemeesters binnen die regio overnemen voor zover dat noodzakelijk is ter bestrijding van de crisis. In dat verband stelt de voorzitter van de veiligheidsregio op grond van artikel 39, tweede lid, van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr) een regionaal beleidsteam (RBT) samen. Het RBT bestaat uit de burgemeesters van de gemeenten die betrokken zijn of dreigen te worden bij de ramp of crisis, alsmede uit de hoofdofficier van justitie. Verder wordt de voorzitter van elk direct betrokken waterschap uitgenodigd deel uit te maken van het beleidsteam.

Aanwijzingen minister

Op grond van artikel 7, eerste lid, van de Wet publieke gezondheid (Wpg) kan de minister in verband met de bestrijding van een epidemie van een infectieziekte de voorzitter van de veiligheidsregio opdragen hoe de bestrijding ter hand te nemen. In dat verband heeft de minister door de aanwijzingen van 13, 15, 23 maart, 21 april en 6 mei 2020 de voorzitters van de veiligheidsregio’s de opdracht gegeven om hun bevoegdheden op het terrein van openbare orde en veiligheid in te zetten om verdere verspreiding van COVID-19 tegen te gaan.

5e Noodverordening COVID-19 Veiligheidsregio Hollands-Midden

De voorzitter van de veiligheidsregio Hollands-Midden heeft, na raadpleging van het RBT, op grond van artikel 39, eerste lid, van de Wvr in combinatie met artikel 176 van de Gemeentewet op 10 mei 2020 een nieuwe versie van de regionale noodverordening vastgesteld. Bij de vaststelling van deze ‘5e Noodverordening COVID-19 Veiligheidsregio Hollands Midden is de 4e Noodverordening COVID-19 Veiligheidsregio Hollands Midden ingetrokken. Daarnaast heeft de voorzitter van de veiligheidsregio op 11 mei 2020 het besluit Vrijstelling externe binnen-accommodatie bewegingsonderwijs Basis Onderwijs en Speciaal Onderwijs 5e Noodverordening COVID-19 vastgesteld.

Inhoud noodverordening

Op grond van deze noodverordening is het verboden om samenkomsten te laten plaatsvinden, te (laten) organiseren of te laten ontstaan, dan wel aan dergelijke samenkomsten deel te nemen. Onder 'samenkomsten' wordt blijkens de noodverordening verstaan: openbare samenkomsten en vermakelijkheden als bedoeld in artikel 174 van de Gemeentewet, samenkomsten in voor het publiek openstaande bouwen en daarbij behorende erven, alsmede in vaartuigen, en samenkomsten buiten de publieke ruimte. Dit verbod geldt niet voor de in de noodverordening aangewezen samenkomsten, mits de aanwezigen te allen tijde te minste 1,5 meter afstand houden tot de dichtstbijzijnde persoon. De samenkomsten die niet onder het verbod vallen hebben onder andere betrekking op wettelijk verplichte samenkomsten, huwelijken, uitvaarten, religieuze of levensbeschouwelijke samenkomsten, buiten sporten en bewegen, bezoek aan winkels, bibliotheken, dieren-, natuur-, en pretparken. Maar ook buitenactiviteiten georganiseerd door scoutings-, cultuur-, kunst- en andere jeugdverenigingen zijn onder omstandigheden uitgezonderd. De noodverordening stelt aan deze uitgezonderde samenkomsten wel een aantal voorwaarden die betrekking hebben op bijvoorbeeld een maximumaantal personen of een leeftijdsgrens en ook de 1,5 meter afstand blijft gelden.

Voor evenementen blijft het verbod in ieder geval gelden tot 1 september 2020. Daarnaast bevat de noodverordening nog een aantal andere verboden. Het betreft op hoofdlijnen:

  • Het verbod op het niet in acht nemen van veilige afstand. Er gelden uitzonderingen voor personen die een gezamenlijke huishouding vormen en voor kinderen tot en met 12 jaar, mits aan een aantal voorwaarden wordt voldaan;
  • Het verbod op het openstellen van aangewezen inrichtingen (zoals eet- en drinkgelegenheden, sport- en fitnessgelegenheden, sauna's, seksinrichtingen, coffeeshops en inrichtingen waar speelautomaten worden bespeeld);
  • Het verbod op uitoefening van contactberoepen wanneer de 1,5 meter afstand niet kan worden gegarandeerd;
  • Het verbod op het op het openhouden van sanitaire voorzieningen bij aangewezen locaties (zoals recreatieparken, vakantieparken, natuurgebieden, jachthavens etc.)
  • Het verbod om onderwijsactiviteiten te verrichten in onderwijsinstellingen. Voor basisscholen, scholen voor speciaal onderwijs en onderwijs op afstand gelden uitzonderingen.
  • Het verbod om opvang te bieden in verblijven voor kinderopvang. Er gelden uitzonderingen voor kinderen in de leeftijdscategorie 0 tot 4 en 0 tot 12 jaar en voor kinderen van ouders die werken in cruciale beroepen of voor vitale processen, mits voldaan wordt aan de voorwaarden die in de noodverordening zijn opgenomen.
  • Het verbod om zonder toestemming van de beheerder aanwezig te zijn in instellingen die zorg verlenen aan personen vanwege somatische of psychogeriatrische aandoeningen of beperken. Ook wanneer sprake is van een woonsituatie waar minimaal 3 bewoners verblijven vanwege deze zorg, geldt een verbod.

De verboden zijn niet van toepassing op de betrokken hulpdiensten en toezichthouders, activiteiten die noodzakelijk zijn voor de voortgang van vitale processen en door de voorzitter te bepalen (categorieën van) gevallen.

Daarnaast is ook een bepaling opgenomen op grond waarvan de voorzitter in overleg met de vervoerder voorzieningen voor openbaar vervoer kan beëindigen of beperken, indien niet aan de vereiste afstand van 1,5 m kan worden voldaan.

Gevolgen noodverordening

Als gevolg van de noodverordening moeten alle aanwijzingen ter uitvoering van de verordening gegeven door daartoe bevoegde ambtenaren onmiddellijk worden opgevolgd. Ook kan de politie personen direct verwijderen, bijvoorbeeld als in strijd met de verordening toch samenkomsten plaatsvinden.

Handhaving/overtreding noodverordening

Op grond van artikel 4.2 van de 5e noodverordening zijn de ambtenaren van politie, (gemeentelijke) buitengewoon opsporingsambtenaren, aangewezen toezichthouders en militairen van de Koninklijke Marechaussee belast met het toezicht op de naleving van de noodverordening. De voorzitter van de veiligheidsregio heeft op 14 maart 2020 het ‘ Aanwijzingsbesluit Toezichthouders 2e Noodverordening COVID-19’ vastgesteld en daarin toezichthouder aangewezen. Daaruit volgt uit de noodverordening dat gemeentelijke of door bestuursorganen van gemeenschappelijke regeling aangewezen ambtenaren en buitengewoon opsporingsambtenaren belast zijn met het toezicht op de naleving van de noodverordening. Ook de ambtenaren en buitengewoon opsporingsambtenaren van Staatsbosbeheer zijn aangewezen.

Een dergelijke aanwijzing van toezichthouders is nodig op grond van artikel 5:11 van de Algemene wet bestuursrecht ( Awb). Op grond van de Awb zijn toezichthouders bevoegd om elke plaats te betreden. Alleen als het gaat om een woning is toestemming van de bewoner nodig. Toezichthouders kunnen verder inlichtingen vorderen maar bijvoorbeeld ook inzage vorderen in identiteitspapieren.

Een overtreding van de noodverordening is strafbaar gesteld in artikel 443 van het Wetboek van Strafrecht. Dat artikel bepaalt dat overtreding van een algemeen voorschrift, zoals een noodverordening, wordt gestraft met hechtenis van ten hoogste drie maanden of geldboete van de tweede categorie (maximaal € 4.350,-).

Uit het document Beleid handhaving verbodsbepalingen nieuwe noodverordening veiligheidsregio’s volgt dat in het geval er strafrechtelijk wordt gehandhaafd tegen organisatoren en/of verantwoordelijken het Openbaar Ministerie met een strafbeschikking een geldboete van € 4.350,- euro uitvaardigt. In het geval van individuele, meerderjarige burgers kan het Openbaar Ministerie een geldboete van 390,- euro uitvaardigen. Voor minderjarigen is de geldboete op 95,- euro vastgesteld. De hoogte van de boete bij minderjarigen blijft onder de grens van 100,- euro zodat er geen aantekening in de justitiële documentatie plaatsvindt. Met andere woorden, voor meerderjarige geldt wél een aantekening in de justitiële documentatie (in de volksmond ook wel een strafblad genoemd).

Na de vaststelling van de 4e noodverordening is ook het Mandaatbesluit handhaving 4 e Noodverordening COVID-19 vastgesteld. Dit mandaatbesluit wordt op grond van het overgangsrecht geacht te berusten op de 5 e noodverordening. Daaruit volgt dat de voorzitter van de veiligheidsregio ook een last onder bestuursdwang of dwangsom kan opleggen. Een dergelijke bestuursrechtelijke handhaving staat los van de eventuele strafrechtelijke vervolging van overtreding van het in de verordening opgenomen verbod.

Geldigheidsduur noodverordening

De 5e Noodverordening COVID-19 Veiligheidsregio Hollands Midden is direct na de bekendmaking in werking getreden. Vanwege de mogelijke verlenging van de maatregelen is (net als bij de vorige noodverordening) geen vervaldatum opgenomen. Dit betekent wel dat de verordening te zijner tijd moet worden ingetrokken. De minister heeft aangekondigd dat versoepelingen van de maatregelen mogelijk is wanneer het coronavirus onder controle blijft. In dat geval zullen op 1 juni, 1 juli en 1 september a.s. meerdere versoepelingen van de maatregelen plaatsvinden.

Andere veiligheidsregio’s

Naast de veiligheidsregio Hollands-Midden en, zijn ook in alle andere veiligheidsregio’s waaronder de nabijgelegen veiligheidsregio’s Haaglanden, Kennemerland[3] en Utrecht [4] ( gelijkluidende) noodverordeningen in werking getreden.

Schade

De beperkende maatregelen vinden hun grondslag in de Wpg, de Wgr en de Gemeentewet. Het gaat hier om rechtmatige overheidsbesluiten en de schade die burgers en bedrijven hiervan ondervinden komen in beginsel voor rekening van de burgers en bedrijven. Weliswaar is er sprake van een grote impact maar aangezien niemand wordt ontzien, is er in beginsel geen reden om burgers en/of bedrijven een tegemoetkoming in de schade te geven in de vorm van nadeelcompensatie. Het kabinet heeft uiteraard wel oog voor de financiële gevolgen van de crisis en om die reden worden er allerlei flankerende maatregelen genomen zoals fiscale maatregelen en werktijdverkorting.

Meer informatie

Overheden kunnen voor hun vragen over de maatregelen rondom de corona uitbraak terecht bij Anke van de Laar via 071-5124443 / 06-22698432.

Dit blog is gesloten op 15 mei 2020.


[1] Alphen aan den Rijn, Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Hillegom, Kaag en Braassem, Katwijk, Krimpenerwaard, Leiden, Leiderdorp, Lisse, Nieuwkoop, Noordwijk, Oegstgeest, Teylingen, Voorschoten, Waddinxveen, Zoeterwoude en Zuidplas.

[2] Delft, ’s-Gravenhage, Leidschendam-Voorburg, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Midden-Delfland, Wassenaar, Westland en Zoetermeer

[3] Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Velsen en Zandvoort.

[4] Amersfoort, Baarn, De Bilt, Bunnik, Bunschoten, Eemnes, Houten, IJsselstein, Leusden, Lopik, Montfoort, Nieuwegein, Oudewater, Renswoude, Rhenen, De Ronde Venen, Soest, Stichtse Vecht, Utrecht, Utrechtse Heuvelrug, Veenendaal, Vijfheerenlanden, Wijk bij Duurstede, Woerden, Woudenberg en Zeist.